Bala (Sida cordifolia): ajurwedyjskie zioło stojące za klasycznymi olejami Bala

Roślina nazwana tym, czego oczekiwała od niej tradycja

Nieliczne rośliny skatalogowane w klasycznych kompendiach ajurwedyjskich noszą nazwę, która jest zarazem opisem. Bala należy do nich. Słowo to oznacza siłę, a Charaka Samhita umieszcza tę roślinę wśród balya dravya, substancji zgromadzonych razem właśnie ze względu na tę cechę. Botanicznie jest to Sida cordifolia, skromny, nisko rosnący przedstawiciel rodziny ślazowatych o drobnych, bladożółtych kwiatach i sercowatych liściach. Częścią, którą ceni tradycja, nie jest ani liść, ani kwiat, lecz korzeń, wykopywany, suszony i grubo mielony, zanim zostanie z nim zrobione cokolwiek innego.

Klasyczna dravyaguna, ajurwedyjska nauka o substancji i jakości, opisuje Bala jako madhura (słodka) w Rasa (smak) oraz w Vipaka (działanie po trawieniu), shita (chłodząca) w Virya (moc) i snigdha (oleista) z guru (ciężka) wśród jej właściwości. To połączenie tłumaczy jej reputację. Po substancje słodkie, ciężkie i oleiste Ajurweda sięga wówczas, gdy Vata (Dosha, czyli zasada funkcjonalna rządząca ruchem i suchością) stała się nadmierna. Bala jest o tyle niezwykła, że wycisza Vata, nie pobudzając Pitta, i dlatego pojawia się w recepturach, w których samo zioło rozgrzewające byłoby zbyt mocne.

Cztery rośliny Bala

Teksty klasyczne rzadko mówią o Bala osobno. Mówią o bala chatushtaya, zestawie czterech: Bala (Sida cordifolia), Atibala (Abutilon indicum), Nagabala i Mahabala (Sida rhombifolia). Wszystkie cztery mają charakter słodki, chłodzący i odżywczy, a ich zastosowania częściowo się pokrywają. Nagabala jest tą, co do której tradycje się różnią, utożsamianą z więcej niż jednym źródłem botanicznym zależnie od linii przekazu, co przypomina, że sanskryckie nazwy roślin opisują rolę w równym stopniu co gatunek. Preparat wymieniający razem Bala, Atibala i Nagabala nie rozbudowuje zatem etykiety na wyrost. Podąża za konwencją, w której cztery korzenie uważa się za wzajemnie wzmacniające.

Dlaczego Bala niemal zawsze trafia do Państwa w postaci oleju

Korzeń Bala można przyjmować jako Churnam (klasyczny proszek ziołowy) i pojawia się on w kilku odwarach, jednak większość osób spotyka go w butelce z Thailam (klasyczny preparat olejowy na bazie ziół), z powodu wykraczającego poza samą wygodę.

Metoda klasyczna, taila paka, jest powolna. Odwar z korzenia gotuje się na wolnym ogniu z olejem bazowym, aż odparuje cała woda, pozostawiając w oleju rozpuszczalną w tłuszczach frakcję rośliny, a cykl bywa powtarzany wielokrotnie. Jeżeli etykieta wymienia avarthy, jest to liczba powtórzeń, zatem olej opisany jako 101 avarthy przeszedł ten cykl wiele razy. Ponieważ klasyczna Ajurweda pracuje z Vata za pomocą sneha, czyli natłuszczania, olej nie jest jedynie nośnikiem dla Bala. Stanowi połowę całego rozumowania.

Klasyczne oleje Bala i to, co je różni

Ksheerabala Thailam

Ksheerabala Thailam wybiera się tam, gdzie cięższy olej wydawałby się nadmiarem. Praktyka klasyczna wiąże go z majja Dhatu, najgłębszą z tkanek ciała, i kieruje go ku Shiro Abhyanga (olejowanie głowy). Tradycja wymienia go również w Karnapoorana (praktyka uszna) oraz w Nasya (praktyka donosowa), a obie należą do kompetencji wykwalifikowanego terapeuty, nie do warunków domowych. Ponieważ niesie chłodzącą właściwość Bala, zamiast ją znosić, odpowiada osobom, dla których oleje rozgrzewające są nieprzyjemne.

Balaswagandhadi Thailam

Balaswagandhadi Thailam łączy Bala z Ashwagandhą, co zapowiada sama nazwa. Rezultat jest cieplejszy i bardziej uziemiający niż Ksheerabala oraz stanowi zwyczajowy wybór do Abhyanga (samodzielny masaż olejowy) całego ciała, na kończyny, barki i plecy. Klasycznie mówi się o nim w związku z mamsa Dhatu, tkanką mięśniową, a tradycja kieruje go ku chłodnym miesiącom oraz ku ciału zmęczonemu długotrwałym wysiłkiem fizycznym.

Sudhabala Thailam

Sudhabala Thailam jest najprostszym wyrazem tej grupy i zachowuje samą Bala w centrum preparatu. Ta prostota jest jego istotą: to rozsądny pierwszy olej klasyczny i sensowny wybór dla skóry cienkiej lub wrażliwej. Jak przy każdym preparacie klasycznym, proszę przeczytać wykaz składników na butelce, zamiast wnioskować z nazwy.

Balaswagandhadi Kuzhambu

Kuzhambu nie jest odmianą Thailam, lecz odrębnym preparatem: gęstszym, półstałym w temperaturze pokojowej i bardziej skoncentrowanym. Balaswagandhadi Kuzhambu rozmiękcza się w dłoniach i nakłada w niewielkiej ilości na jeden obszar, a nie na całe ciało. To postać, po którą warto sięgnąć tam, gdzie bardziej liczy się ciężar na jednej okolicy niż lekka warstwa wszędzie.

Stosowanie olejów Bala w domu

Zamkniętą butelkę proszę ogrzać, wstawiając ją na kilka minut do gorącej wody. Oleju klasycznego nigdy nie należy podgrzewać na kuchence ani w mikrofalówce, ponieważ niszczy to teksturę wypracowaną przez wielokrotną obróbkę. Dwadzieścia do trzydziestu mililitrów zwykle wystarcza na Abhyanga całego ciała. Proszę pracować od kończyn ku środkowi, długimi ruchami wzdłuż kończyn i ruchami okrężnymi na stawach, poświęcając podeszwom stóp i szczytowi głowy nieco więcej czasu.

Olej proszę pozostawić na skórze przez piętnaście do dwudziestu minut przed ciepłym prysznicem, a potem użyć możliwie najmniejszej ilości mydła, ponieważ to właśnie pozostająca warstwa interesuje praktykę klasyczną. W tradycyjnym porządku dnia olejowanie poprzedza wysiłek, a nie następuje po nim, o czym piszemy w naszym przewodniku po jodze i Ajurwedzie.

Wybór pomiędzy nimi

• Głowa i skóra głowy lub każde zastosowanie, w którym liczy się lekkość: Ksheerabala Thailam.
• Abhyanga całego ciała w chłodnej, suchej porze roku: Balaswagandhadi Thailam.
• Pierwszy olej klasyczny, skóra wrażliwa lub upodobanie do prostoty: Sudhabala Thailam.
• Skoncentrowana praca na jednym obszarze lub profesjonalny gabinet terapeutyczny: Balaswagandhadi Kuzhambu.

Bala należy do szerszej rodziny praktyk związanych z Vata. Tam, gdzie Bala stanowi jej słodką, odżywczą stronę, dziesięć korzeni Dashmoola tworzy odpowiednik bardziej suchy i silniej mobilizujący, a obu używa się często kolejno w ciągu sezonu, a nie w opozycji do siebie. Osoby pracujące z głową i zmysłami zwykle trzymają olej Bala obok Brahmi, które zajmuje w schemacie klasycznym zupełnie inny obszar.

Rozsądne stosowanie

• Próba na wewnętrznej stronie przedramienia i odczekanie dwudziestu czterech godzin przed pierwszym pełnym użyciem.
• Oleje klasyczne należy trzymać z dala od oczu oraz od skóry uszkodzonej lub podrażnionej.
• Nasya i Karnapoorana najlepiej poznawać u wykwalifikowanego terapeuty, a nie z nagrania wideo.
• W ciąży, w czasie karmienia piersią lub podczas opieki medycznej proszę porozmawiać z lekarzem przed rozpoczęciem jakiejkolwiek praktyki olejowej.
• Przechowywać z dala od światła i ciepła, a zakrętkę zamykać dokładnie.

Pytania, które otrzymujemy

Do czego stosuje się Bala w Ajurwedzie?

Klasycznie Bala jest ziołem balya i brimhana, należącym do grup opisywanych jako wzmacniające siłę i odżywcze. Tradycja kieruje je ku ciału, w którym Vata stała się nadmierna, najczęściej poprzez zewnętrzne stosowanie oleju, a nie przyjmowanie wewnętrzne.

Czy Bala to to samo co Ashwagandha?

Nie. To różne rośliny, a klasyczna farmakologia umieszcza je po przeciwnych stronach jednej właściwości: Bala opisywana jest jako chłodząca, Ashwagandha jako rozgrzewająca. Taka jest logika Balaswagandhadi, w której to połączenie daje olej uziemiający, lecz nie tak chłodzący jak sama Bala.

Co oznacza avarthy na etykiecie oleju?

Avarthy to liczba powtórzeń cyklu odwaru i oleju podczas przygotowania. Wyższa liczba oznacza olej bardziej skoncentrowany, o delikatniejszej teksturze, oraz znacznie dłuższy czas przygotowania. Jest to opis metody, a nie liczba marketingowa.

Czy olej Bala można stosować na włosy?

Tak. Zwłaszcza Ksheerabala Thailam stosuje się do Shiro Abhyanga, w którym olej wciera się w skórę głowy opuszkami palców i pozostawia na dwadzieścia minut lub na noc. Proszę użyć niewielkiej ilości, ponieważ większa ilość oleju, niż skóra głowy jest w stanie przyjąć, jedynie utrudnia zmywanie.

Jak często można stosować olej Bala?

Codzienne stosowanie jest wzorcem klasycznym, opisanym w Dinacharya, ajurwedyjskim porządku dnia, jako praktyka poranna przed kąpielą. Klasyczne zalecenie sezonowe mówi, aby olejować swobodniej w chłodnych, suchych miesiącach i ograniczać w pogodzie ciepłej oraz wilgotnej. Regularność ma większe znaczenie niż ilość.